Rahim Ağzı Kanseri Taraması Nasıl Yapılır?

Rahim ağzı kanseri, dünya genelinde kadınlarda sık görülen kanser türleri arasında yer almaktadır. Ancak düzenli tarama ile erken dönemde tespit edilebilen ve hatta önlenebilen bir kanserdir. Human papilloma virüsü (HPV) enfeksiyonu bu kanserin başlıca nedenidir ve tarama programları HPV enfeksiyonunun neden olduğu değişiklikleri erken dönemde saptamayı hedeflemektedir. Bu makalede rahim ağzı kanseri taramasının nasıl yapıldığını ve önemini detaylı olarak inceleyeceğiz.

Rahim Ağzı Kanseri Taramasının Önemi

Rahim ağzı kanseri yavaş gelişen bir kanserdir ve kanser öncesi değişiklikler yıllarca sürebilmektedir. Bu uzun süreç tarama testleri ile prekanseröz lezyonların tespit edilmesine olanak tanımaktadır. Erken dönemde yapılan müdahale kanser gelişimini önleyebilmektedir.

Düzenli tarama programları rahim ağzı kanseri insidansını ve mortalitesini önemli ölçüde azaltmıştır. Taramaya katılan kadınlarda kanser riski taramaya katılmayanlara göre çok daha düşüktür. Bu nedenle tüm kadınların önerilen tarama programlarına uyması büyük önem taşımaktadır.

Smear Testi (Pap Testi) Nedir?

Smear testi veya Pap testi, rahim ağzından alınan hücrelerin laboratuvar ortamında incelenmesidir. Bu test yaklaşık 70 yıldır kullanılmakta ve rahim ağzı kanseri taramasının temelini oluşturmaktadır. Anormal hücre değişikliklerini tespit etmeyi amaçlamaktadır.

Test sırasında spekulum adı verilen araç vajinaya yerleştirilerek rahim ağzı görünür hale getirilmektedir. Özel bir fırça veya spatül ile rahim ağzından nazikçe hücre örneği alınmaktadır. İşlem genellikle birkaç dakika sürmekte ve hafif rahatsızlık verebilmektedir.

HPV Testi Nedir?

HPV testi, rahim ağzı kanserine yol açabilen yüksek riskli HPV tiplerinin varlığını araştırmaktadır. HPV DNA veya RNA testleri virüsün genetik materyalini tespit etmektedir. Bu test smear testine göre daha hassas olup prekanseröz lezyonları daha erken saptayabilmektedir.

HPV pozitifliği her zaman kanser veya prekanser anlamına gelmemektedir. Çoğu HPV enfeksiyonu bağışıklık sistemi tarafından temizlenmektedir. Ancak kalıcı HPV enfeksiyonu kanser riskini artırdığından takip önemlidir.

Tarama Ne Zaman Başlamalı?

Rahim ağzı kanseri taramasına 21 yaşında başlanması önerilmektedir. Cinsel aktivite başlangıç yaşından bağımsız olarak bu yaşta taramaya başlanmalıdır. Çok genç kadınlarda HPV enfeksiyonları genellikle kendiliğinden düzelmekte ve gereksiz müdahalelerden kaçınılmaktadır.

21-29 yaş arasında üç yılda bir smear testi önerilmektedir. Bu yaş grubunda HPV testi tek başına rutin tarama için önerilmemektedir çünkü geçici enfeksiyonlar sıktır. Anormal smear sonuçlarında HPV testi yapılabilmektedir.

30 Yaş Üzeri Tarama Önerileri

30 yaş ve üzerinde tarama seçenekleri genişlemektedir. Üç yılda bir smear testi, beş yılda bir smear ve HPV ortak testi veya beş yılda bir yalnızca HPV testi seçenekleri bulunmaktadır. Hangi yöntemin uygulanacağı ülke kılavuzlarına ve sağlık kurumu politikalarına göre değişebilmektedir.

HPV bazlı tarama giderek yaygınlaşmaktadır çünkü daha uzun aralıklarla yapılabilmekte ve daha yüksek hassasiyet sağlamaktadır. Pozitif HPV sonuçlarında smear testi veya kolposkopi ile ileri değerlendirme yapılmaktadır.

Tarama Ne Zaman Sonlandırılmalı?

65 yaş ve üzerinde, son on yılda düzenli tarama yapılmış ve sonuçları normal olan kadınlarda tarama sonlandırılabilmektedir. Bu kararın verilmesi için son üç smear testinin veya son iki ortak testin negatif olması gerekmektedir.

Daha önce prekanseröz lezyon tedavisi görmüş kadınlar tedaviden sonra en az 20 yıl taranmaya devam etmelidir. Total histerektomi geçirmiş ve rahim ağzı kanseri veya ciddi prekanser öyküsü olmayan kadınlarda tarama gerekmemektedir.

Anormal Sonuç Ne Anlama Gelir?

Anormal smear veya HPV test sonucu panik nedeni olmamalıdır. Çoğu anormal sonuç kanser değildir ve tedavi gerektirmeyebilmektedir. Anormal sonuçların değerlendirilmesi için ek testler veya kolposkopi yapılmaktadır.

Kolposkopi, rahim ağzının büyütülmüş olarak incelenmesini sağlayan bir işlemdir. Şüpheli alanlardan biyopsi alınarak doku tanısı konulabilmektedir. Prekanseröz lezyonlar tespit edildiğinde çeşitli tedavi yöntemleri uygulanabilmektedir.

HPV Aşısı ve Tarama İlişkisi

HPV aşısı rahim ağzı kanserini önlemede oldukça etkilidir. Ancak aşılanmış kadınların da düzenli taramaya devam etmesi gerekmektedir. Aşı tüm kansere neden olabilecek HPV tiplerini kapsamadığından tarama hala önemlidir.

Gelecekte aşılanmış nesillerde tarama önerileri değişebilecektir. Ancak şu an için aşılama durumundan bağımsız olarak önerilen tarama programına uyulmalıdır.

Taramaya Hazırlık ve Dikkat Edilecekler

Tarama için en uygun zaman adet döngüsünün ortasıdır. Adet kanaması sırasında test yapılmamalıdır çünkü kan hücrelerin değerlendirilmesini zorlaştırabilmektedir. Testten 48 saat önce vajinal ilişki, duş ve vajinal ilaç kullanımından kaçınılmalıdır.

Tarama sırasında rahatsızlık hissedilebilir ancak ağrılı olmamalıdır. Endişeli hastalar bunu sağlık personeli ile paylaşabilmektedir. Rahatlatıcı soluk alma teknikleri ve konuşma dikkat dağıtmaya yardımcı olabilmektedir.

Rahim ağzı kanseri taraması kadın sağlığının korunmasında kritik bir öneme sahiptir. Smear testi ve HPV testi gibi yöntemler kanser öncesi değişikliklerin erken dönemde tespit edilmesini sağlamaktadır. Düzenli tarama ile rahim ağzı kanseri büyük ölçüde önlenebilir bir hastalık haline gelmiştir. Tüm kadınların yaşlarına uygun tarama programlarına katılması ve sonuçların takip edilmesi önerilmektedir. Tarama sonuçları hakkında herhangi bir sorusu olan kadınlar sağlık hizmeti sağlayıcıları ile görüşmelidir.